Oud en Nieuw

Vandaag liep ik met zus in Zwolle en gingen één van onze favoriete winkeltjes in. Hier was een nieuwe hoek aangebracht met als thema 'Oud & Nieuw', tweedehands spulletjes werden verkocht tussen de nieuwe spullen. Want oud en nieuwe combineren is helemaal hip.

Dat is ook te zien in de woontrends, retro en design kunnen blijkbaar heel goed naast elkaar in één huis leven, en dat is dan ook dé trend van het moment! Nieuwe spulletjes ontmoeten hun voorouders en dat staat ook nog eens heel mooi.

Een poosje terug gaven de bewoners van het verzorgingshuis brei-les aan kinderen van de BSO. De kinderen wilden graag leren breien en wie hebben er nou meer kennis in huis over breien dan de oudere dames? Zo leerden de kinderen deze eeuwenoude vaardigheid en dit was een heel goede combinatie; Jong & Oud. Ouderen werden hip omdat ze les mochten geven, en de jeugd werd hip omdat ze mochten leren breien.

In datzelfde huis in Meppel wonen tegenwoordig ook jong en oud bij elkaar. Vanwege woningtekort voor de studerende jeugd en een te veel aan lege appartementen bij de organisatie werd jong en oud met elkaar in verbinding gebracht. Tegen een zacht prijsje een woning huren en in ruil daarvoor doe je vrijwilligerswerk zoals koffie en thee rondbrengen, zo worden beide partijen geholpen, elkaar versterken om een probleem tegen te gaan.

In Zwolle gaat het nog een stapje verder. Bij Lab1870 gaat de jeugd tot 18 jaar optreden met ouderen van boven de 70. Dit is een groot succes! Een intergenerationeel koor en orkest samen op een podium die groot lokaal succes behalen door 7 oude en 7 nieuwe nummers samen te spelen en zingen. Binnenkort zijn zij te bewonderen op het hoofdpodium van het Bevrijdingsfestival in Zwolle. Maar wat maakt dit project nou tot zo'n succes?

Komt het omdat het de trend van het moment is? Oud en Nieuw samen? Het lijkt een terugkerend begrip op dit moment die het gewoon heel goed doet! De nadruk leggen op jong en oud, Oud en Nieuw is een succesfactor van dit moment, en wat een mooie succesfactor is dat! Jong in je leven, is dat nou Het Nieuwe Ouder Worden?

Zelfredzaamheid Vs. Samenredzaamheid

Wij allen komen overal op dezelfde manier ter wereld, in welke omstandigheden en in welk milieu dan ook; Naakt en kwetsbaar. In afwachting van handen die je komen helpen. Daarna wordt er in heel korte tijd heel veel van je verwacht, leren praten, lopen, zindelijk zijn, schrijven, tellen, veters strikken, wassen, aankleden. Dat alles om je in heel korte tijd zo zelfredzaam en zelfstandig mogelijk te maken.

Je bouwt je leven op, krijgt hulp waar nodig, leert je eigen ik te ontwikkelen en uiteindelijk ben je geheel zelfredzaam en kun je je eigen leven leiden. Je hebt een sociaal netwerk, een leefomgeving, en je kunt richting geven. Tot je oud genoeg bent om dat allemaal niet meer zelf te kunnen. Je krijgt een nieuwe stempel 'kwetsbare oudere' genoemd.

Tot voor kort zou je een indicatie voor zorg krijgen, werd er hulp geboden, eventueel een plek in het verzorgingshuis als je dat wilde. Voor je er erg in had woonde je in het woonzorgcentrum met een club professionals om je heen, hulp binnen handbereik, hulp die maar al te bereid zijn om je te helpen. Want zorgen doe je niet omdat het zo lekker verdiend, zorgen doe je met je hart. En niets zo leuk om nieuwe bewoners te leren kennen, ontdekken wat ze leuk vinden, zorgen dat ze zich thuis voelen en een plekje geven. Helpen bij wassen, aankleden en zorgen dat alles goed geregeld is.

Nu, de dag van vandaag, is dat wel anders. De toekomst is niet meer zorgen voor, maar zorgen dat. Zo lang mogelijk in je eigen huis blijven, een netwerk opbouwen van mensen die je kunnen helpen, er wordt niet meer standaard voor je gezorgd, maar er wordt mét je gezorgd. Je eigen keuzes maken, zelf je zorg inrichten. Verzorgenden hebben niet langer meer de taak alleen maar te zorgen voor de cliënt, maar zorgen dat de cliënt voor zichzelf kan zorgen. Die omslag verdient al een heel nieuwe manier van zorgen opzich. De kanteling van zorg vraagt om een heel nieuwe aanpak, manier van onderwijs, en een heel andere manier van toekomst inrichten. Als je niet meer zelfstandig je dagelijkse taken kunt verrichten ben je hulp nodig van je omgeving, niet alleen maar de zorg wordt hierop aangewezen, maar eigen je volledige omgeving. Kwetsbaarheid is ieders taak om op te vangen, daar hebben we allemaal een maatschappelijke bijdrage aan te leveren. Van zelfredzaamheid naar samenredzaamheid. Samen zorgen voor elkaar, en nee, dat gaat niet zonder slag of stoot en niet iedereen zal hierdoor beter af zijn, maar we hebben er samen zorg voor te dragen dat we proberen te voorkomen dat er mensen tussen wal en schip raken. Als je het zelf niet meer kunt zullen we het samen moeten doen.

Tot je echt niet meer in staat bent in je huis te blijven, je lichamelijk of geestelijk zo afhankelijk bent van anderen dat je dan toch echt geen deel meer kunt nemen aan de maatschappij. Dan mag je naar het verpleeghuis, waar je iedere ochtend bij het wassen net zo eindigdt als je ooit je leven begonnen bent; Naakt en kwetsbaar. In afwachting van handen die je komen helpen.

Geen Gezicht

"Hé, het lijkt wel of mien dochter daar loopt" zegt ze met een hoog stemmetje. We zitten met onze moeder en Oma op de Brink van het verpleeghuis een kopje koffie te drinken. Mam staat op om een tweede kopje te halen en ze is nog niet weg of de woorden van Oma galmen over de Brink. In een tijdsbestek van 2 seconden vergeten dat haar dochter al langer dan een half uur naast haar zit. Geen notie van tijd, geen notie van omgeving.

Het duurt niet lang voor Oma niet meer uit bed komt. Met kilo's tegelijk valt ze af, wordt agressiever, herkent minder mensen, herkent haar familie en kinderen bijna niet meer, contracturen nemen de overhand, praten gaat moeilijker en soms is het contact ver te zoeken. De ene keer is er een warm en open welkom als we binnen komen in haar slaapkamer die ze dan nog deelt met drie anderen. De andere keer is ze niet thuis. Ogen stijf dicht geknepen met de dekens tot aan de kin. En wanneer je tegen haar spreekt trekt ze de dekens nog wat verder op, tot haar hele gezicht bedekt is.

De verzorging van het verpleeghuis staat met Oma voor een hele uitdaging. Eten gaat zeker niet vanzelf, soms belandt de pap tot aan het plafond. Wassen is een ware opgave, ze laat het niet zonder slag of stoot toe en rustgevende medicatie werkt averechts. Elke dag opnieuw proberen, diepe bewondering voor het personeel hoe zulke warme zorg zij altijd geboden hebben. Bijzonder is ze wel, die Oma van mij. Klein en fragiel als ze lijkt, zo gehaaid en sterk als ze is. Tot er geen contact meer mogelijk is. Klein, ingevallen, sterk vermagerd en met opgeheven hoofd ligt ze in haar bed. Vier jaar lang. Tot ze eind 2012 overlijd.

Zaterdag waren we in de ECI cultuurfabriek in Roermond bij de expo 'Gezichten van Dementie'. Levensgrote schilderingen van Hans van Hoogdalem en samengesteld door Gijs Wanders. Een indrukwekkende expositie van verschillende mensen met dementie. Jong en oud. Prachtig neergezet, een eerwerk, sprekende ogen met daarin de vraag en kwetsbaarheid gevangen.

Aan het einde van de expo is er een film te zien waarin de ontwikkeling te zien is, hoe de portretten van de personen tot leven zijn gekomen, wie de portretten zijn, hun familie en wat deze aandoening heeft aangericht. Herkenning in mijn Oma, herkenning in mijn bewoners en wat deze aandoening aanricht in een leefsituatie, een moment om bij stil te staan. In stilte en ontroering zat ik te kijken. Een ziekte waarbij het afscheid al plaats vindt voor de dood. Het contact met je naaste verliezen en alleen nog hopen op kleine momentjes van contact, een aai over je hand of een heldere blik in de ogen.

Respect voor alle mensen die leven met een geliefde met dementie. Of dat nou man, vrouw, vader, moeder of buur is. Het vraagt veel. Hulde aan hen die dag in dag uit zorg dragen als beroep of als onvrijwillige keuze voor de mendemens die langzaam het bekende gezicht verliest. Tot er geen gezicht meer over blijft.

De exposisitie Gezichten van Dementie is nog tot volgende week te zien in de ECI cultuurfabriek in Roermond, daarna is hij te bewonderen in Nijmegen.

Ontregelen

Rapportages schrijven en lezen, zorgplannen maken, zorgplannen ophogen, herindicaties aanvragen, risico signalering uitvoeren, MIC invullen, meetweek, zorgleefplan overleg voorbereiden en in het systeem zetten, formulieren voorbehouden handelingen regelen, het is uitgezocht, werken in de zorg bestaat voor 80% uit regelwerk en het uitvoeren van administratie omdat het moet volgens de regels.

Nederland heeft last van regelobesitas.

Alles moet gedaan volgens de daarvoor geldende regels, alles kost tijd en al die tijd die je kwijt bent aan administratie kun je niet besteden aan de daadwerkelijke zorg en welzijn van cliënt. Waar gaat het nou eigenlijk om in de zorg?

Dat zou anders kunnen. Minder administratie, minder regelen, minder verantwoorden. Weg met de obesitas! Zoals we weten heeft obesitas een heel nadelig effect op de gezondheid. En niet gelijk als een gek gaan stoppen met de administratie, want daarmee creëer je het jojo-effect, door het stoppen van administratie worden er fouten gemaakt en is het overzicht weg waarna je alleen maar nog meer werk hebt en blijf je jojoën tot je een ons weegt. Nee, om een paar regel-kilo's kwijt te raken moet je de werkwijze langzaam aanpakken. Dat kan niet alleen door zorgorganisaties gedaan worden, maar dat moet al beginnen bij de overheid. De overheid en inspectie kunnen er voor zorgen dat er wat administratie kilo's worden kwijt geraakt en uiteindelijk de obesitas afneemt. Verandering van leefstijl zorgt uiteindelijk voor afname van het regelgewicht.

De boel even lekker ontregelen. Afgelopen zondag was ik aan het werk en ik ben alvast begonnen. Samen met collega's thee delen en onderweg iedereen aan de gek steken, plagen, praatjes maken en bewoners en collega's aan het lachen maken. De altijd rustige zondagmiddag het vuurtje even flink opgestookt en de boel ontregeld. En wel zo, zodat iedereen buikpijn heeft van het lachen..... Of is dat niet het ontregelen wat bedoeld wordt?

Wat vaker de regels en administratie kunnen loslaten om te doen waar we voor geleerd hebben; zorgen. Ontregelen moet eigenlijk de trend van het jaar worden!

Gewoon mooi

"Wat heeft u een mooie trui aan met die gespjes op de mouwen", zeg ik tegen een bewoonster, "Ach, hij is maar gewoon. Maar jij ziet er zoals altijd ook mooi uit" krijg ik als antwoord. Wanneer ik tegen haar zeg dat het maar mijn gewone kleren zijn begint ze te lachen "Dan zijn we allebei gewoon mooi" zegt ze.

Gisteravond zijn we met een vier bewoners naar de schouwburg geweest. We hadden kaarten gekregen en we gingen met vier dames op leeftijd, twee dochters, een collega en ik een avond op stap. Een van de bewoners die mee was is eigenlijk al behoorlijk aan het dementeren, echter, waneer ik vandaag haar appartement binnen stap zegt ze tegen een collega 'Daar hebben we Nienke, met haar was ik een avond op stap, ik had zelfs mijn mooiste kleren aan. Dat was een hele beleving, het was gewoon mooi". 

Ook een andere bewoonster ging mee. Toen ik bij haar kwam vanavond zegt ze tegen mij "Wat was het een fijne avond. Niet alleen de voorstelling, maar ook de ervaring om er heen te gaan. Ik had even het gevoel dat ik weer een normaal mens was, dat ik erbij hoorde en ook fijn om weer gewoon onder de mensen te zijn." Wat een cadeautje deze opmerking! Dat was precies de bedoeling, en dat we dat bereikt hebben vind ik dan weer gewoon mooi. 

Van een ander echtpaar zijn de zoons op vakantie. Zij hebben voor hun ouders een Ipad achter gelaten met een app waarop zij hun zoons kunnen volgen tijdens hun 6 weken durende rondreis. Moeder zat vanavond al  druk te zoeken naar nieuws en foto's en ondertussen kunnen ze in het reisschema zien waar de zoons op dat moment zijn. Gewoon een mooie ontwikkeling. Ver weg, en toch zo dichtbij. 

Wanneer ik vanavond een bewoonster sta te douchen zegt ze tegen mij "Als ik toch ooit eens weg zou lopen kom ik niet ver, Jaap Jongbloed heeft mij zo gevonden met al die moedervlekken. Valt veel te veel op". En ik besef mij maar al te goed waarom ik ook alweer in de zorg werk. Het gevoel iets voor een ander te kunnen doen, de dankbaarheid, gezelligheid, ontwikkelingen en de prachtige uitspraken. Doe er een strikje om en het is een cadeautje. Werken met ouderen: Gewoon mooi!

Een bewuste keuze

Als je iets vervelends uit je verleden mee hebt gemaakt kun je twee dingen doen, of je gaat in de slachtoffer rol, en blijft de gekwetste persoon die zich terug trekt, of je gebruik het om er van te leren en er uiteindelijk een sterker mens van te worden. Je kunt je verleden en gebeurtenissen niet veranderen, je kunt alleen kiezen hoe je er mee om gaat. Het is de keus die je zelf maakt wat je er mee doet.

Als je 's morgens op staat en je hebt geen zin om naar je werk te gaan, kun je twee dingen doen. Chagrijnig zijn en blijven, of jezelf voorhouden dat je er gewoon een heel leuke dag van gaat maken. Het zal dan uiteindelijk ook een heel leuke dag worden, omdat je daar zelf voor gekozen hebt. Het is de keus die je zelf maakt.

Wanneer er veranderingen zijn, zoals nu in de zorg, die onomkeerbaar zijn, kun je twee dingen doen. Of je schopt overal tegen aan, zet je je hakken in het zand en werk je tegen, wat veel energie kost. Of je gaat mee met de verandering en zoekt naar de beste methode om er mee om te gaan en hoe je binnen de veranderingen je werk zo aangenaam mogelijk maakt en het zo goed mogelijk blijft doen. Het is de keus die je zelf maakt.

Vanaf het moment dat je geboren wordt, wordt je voortdurend blootgesteld aan keuzes. Kleine en simpele keuzes, zoals wat je op je boterham doet, tot grotere keuzes, welke opleiding ga je doen, waar ga je werken, met wie ga je om. Iedere keuze heeft een ander effect, maar het blijft altijd je eigen keuze. En zo kies je er ook voor hoe je omgaat met de factoren in je leven. Positieve en negatieve factoren, leuke dingen, vervelende dingen, dingen waar je wel wat aan kunt doen, ook dingen waar je geen invloed op hebt. Wat er ook gebeurd, hoe je er mee omgaat is waar je zelf voor kiest. De verandering in je leven, overtuiging en omgang ben je zelf.

Bedgeheimen

Badstoffen pyama aan, geitenwollen sokken over de broekspijpen, elastieken er omheen, haarnetje op, leren handschoenen aan, lekker gaan liggen, kussen goed in de nek, en de dekens tot een mooi holletje gevormd waar de linkerarm kan liggen....

... iedere avond weer. Bijna 70 bewoners die allemaal op een andere manier naar bed gaan. De één gaat zelf, de andere wordt geholpen. Bij de één hoef je alleen het licht uit te doen, de ander moet je volledig helpen. Heerlijk om een avonddienst te werken bij ouderen. Lekker instoppen, pyama's aan, pantoffels, kruiken en een nachtzoentje.

En wat kom je een eigennaardigheden tegen. Handschoenen aan in bed, kussentjes naast het hoofd, jas over de rand van het bed tegen de tocht, gordijnen nét niet helemaal dicht, handtas mee in bed. Niets is zo uniek, als de mens die 's avonds naar bed gaat. Zo veel bedgeheimen in één huis, geweldig!

Ik kruip ook maar eens in bed.... en doe de deur dicht en sluit de gordijnen. Want mijn bedgeheimen kom je nooit te weten!!